KE publikon nesër raportin e progresit: Cilat vende kryesojnë procesin e anëtarësimit dhe cilat mbeten prapa?

E mërkura pritet të jetë një ditë e rëndësishme për lajmet që lidhen me zgjerimin e Bashkimit Evropian, pasi Komisioni Evropian pritet të publikojë raportet e progresit për vendet që synojnë t’i bashkohen bllokut.

Lista e liderëve:

Udhëheqësit e Ukrainës, Shqipërisë, Moldavisë, Gjeorgjisë, Maqedonisë së Veriut, Armenisë, Malit të Zi, Kroacisë dhe Këshillit Evropian do të mblidhen në Bruksel, në zemrën e institucioneve ku hartohen ligjet e Bashkimit Evropian, për një moment të rëndësishëm që lidhet me zgjerimin e BE-së dhe të ardhmen e tij.

Sipas Luca Bertuzzit, ekspertit të Euronewspër procesin e zgjerimit, zyrtarët në Komisionin Evropian e kanë bërë zgjerimin një nga shtyllat kryesore të marrëdhënieve të jashtme të BE-së, duke u ofruar vendeve fqinje perspektivën e anëtarësimit, me synimin për t’i afruar ato me Bashkimin Evropian dhe për t’i larguar nga ndikimi i Rusisë. Tashmë, Brukseli duhet të dëshmojë se ambiciet e tij për zgjerim mund të japin rezultate konkrete.

Një dekadë pas referendumit për Brexit-in, BE-ja po përpiqet ta shndërrojë vrullin e zgjerimit në rezultate konkrete, duke përcaktuar qartë hapat që vendet kandidate më të avancuara duhet të ndërmarrin ende për të përmbyllur procesin e anëtarësimit.

Megjithatë, udhërrëfyesit që Komisioni Evropian pritet të publikojë për vendet e ashtuquajtura pararojë, Malin e Zi, Shqipërinë, Moldavinë dhe Ukrainën, rrezikojnë të thellojnë hendekun me vendet e tjera aspirante, proceset e anëtarësimit të të cilave kanë mbetur pas prej vitesh, si Maqedonia e Veriut dhe Gjeorgjia.

Negociatat që po ndiqen me vëmendjen më të madhe janë ato me Ukrainën, për shkak të përshkallëzimit të agresionit rus. Procesi i saj i anëtarësimit nisi pas pushtimit në shkallë të gjerë nga Rusia në vitin 2022. Rëndësia e këtyre negociatave është jashtëzakonisht e madhe.

Sa i përket Ukrainës, Taras Kachka, përfaqësuesi i Ukrainës në BE, deklaroi se Kievi po zbaton reformat e nevojshme për anëtarësim në Bashkimin Evropian “më shpejt dhe më mirë” se kurrë më parë, pavarësisht luftës që vazhdon në vend.

“Ne mund të përballemi me sfida që burojnë nga situata e sigurisë, agresioni rus dhe fakti që Ukraina është një nga vendet më të mëdha ndër kandidatët kryesorë për anëtarësim”, tha ai.

Ukraina ka nisur më në fund të shënojë përparim zyrtar, falë ndryshimit të qeverisë në Hungari, pasi ish-kryeministri Viktor Orban kishte penguar më parë procesin. Megjithatë, vendi pritet të hapë të gjithë grupkapitujt e negociatave përpara fundit të vitit.

Megjithatë, mbeten disa pengesa të rëndësishme nga ana e vendeve anëtare të BE-së lidhur me mënyrën se si Ukraina duhet të integrohet në Bashkim, veçanërisht për shkak të peshës së saj në sektorin bujqësor. Si lidhet kjo çështje edhe me hetimet për korrupsionin? Taras pranoi se në të ardhmen mund të ketë “negociata komplekse”, por theksoi se kjo nuk duhet të përbëjë “problem” për rrugën e përgjithshme të Ukrainës drejt anëtarësimit në BE.

Në krye të procesit: Mali i Zi është vendi më pranë përfundimit të negociatave, por përparimi i tij po pengohet nga çështje dypalëshe me Kroacinë, të lidhura me trashëgiminë e trazuar të luftërave jugosllave të viteve 1990.

Petar Markovic, kreu i Misionit të Malit të Zi pranë BE-së, deklaroi se zyrtarët në Podgoricë nuk kanë bërë pushime verore, në mënyrë që të vijojnë reformat në kuadër të procesit të anëtarësimit dhe të mbajnë ritmin për t’u bërë vendi i 28-të anëtar i BE-së deri në vitin 2028.

“Po zhvillojmë gjithashtu bisedime të intensifikuara me vendin fqinj dhe anëtarin tonë më të afërt të BE-së, Kroacinë, për të zgjidhur disa çështje të hapura me interes të ndërsjellë. Jemi të bindur se ato do të zgjidhen në mënyrë të kënaqshme për të dyja palët”, tha ai.

Në vendin e dytë: Shqipëria. E konsideruar përgjithësisht si vendi që renditet i dyti në procesin e integrimit, Shqipëria është tronditur nga protesta të mëdha lidhur me punimet përgatitore për ndërtimin e një resorti luksoz në një zonë të mbrojtur, projekt ky i planifikuar nga Jared Kushner, dhëndri i presidentit amerikan Donald Trump.

Përmendje të tjera të rëndësishme: Ndërkohë, Moldavia ka shënuar përparim kaq të shpejtë, saqë Komisioni Evropian është detyruar të rishpërndajë burimet e brendshme për të ndjekur ritmin e Kishinaut. Ky vend është pranë përmbylljes së një kapitulli negociatash që sapo e ka hapur.

Çfarë ka të re: Ekzekutivi i BE-së ka propozuar së fundmi mekanizma institucionalë mbrojtës për shtetet e reja anëtare, të cilët aktualisht po diskutohen në kuadër të traktatit të anëtarësimit të Malit të Zi. Ky traktat pritet të shërbejë si model për mënyrën se si Brukseli do të trajtojë vendet e reja që do t’i bashkohen Bashkimit Evropian.

Zhvillime të tjera lidhur me zgjerimin: Siç u përmend më herët, të mërkurën Komisioni Evropian pritet të prezantojë paketën e tij vjetore, e cila përfshin raportet e progresit për vendet kandidate, së bashku me udhërrëfyesit për katër vendet që konsiderohen në pararojë të procesit: Malin e Zi, Shqipërinë, Moldavinë dhe Ukrainën.

Udhërrëfyesit do të jenë dokumente dinamike, të cilat do të përditësohen çdo vit dhe do të përfshijnë objektivat që vendet kandidate duhet të përmbushin gjatë vitit pasardhës, në mënyrë që të vijojnë përparimin në procesin e anëtarësimit.

Komisioni Evropian pritet gjithashtu t’i referohet hendekut në rritje mes vendeve pararojë dhe vendeve të tjera kandidate, si dhe të paraqesë një qasje më të detajuar për integrimin gradual, përfshirë nisjen e dialogëve të posaçëm me katër vendet që kryesojnë procesin e zgjerimit.