Irani thotë se do e mbyllë Ngushticën e Hormuzit për shkak të sulmeve izraelite në Liban

Irani ka deklaruar se po mbyll Ngushticën e Hormuzit pas valëve të sulmeve izraelite në Liban, në një veprim që rrezikon të prishë marrëveshjen e brishtë të përkohshme të paqes me Shtetet e Bashkuara, e nënshkruar vetëm pak ditë më parë.

Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike paralajmëroi anijet të mos i afrohen kësaj rruge strategjike detare, e cila para luftës transportonte rreth një të pestën e furnizimeve globale me naftë dhe gaz të lëngshëm. Garda e justifikoi vendimin duke përmendur atë që e quajti krime izraelite në Liban dhe shkelje nga SHBA-ja të angazhimeve për vendosjen e një armëpushimi atje, raporton TheGuardian.

Nuk ishte e qartë nëse kërcënimi ishte vënë në zbatim apo nëse ai do të dëmtonte bisedimet në Zvicër, të planifikuara për të dielën, të cilat synonin të nisnin procesin e shndërrimit të marrëveshjes së përkohshme të nënshkruar këtë javë mes SHBA-së dhe Iranit në një marrëveshje më të detajuar që do të mbulonte programin bërthamor iranian.

Uashingtoni mohoi se ngushtica, të cilën Irani është i detyruar ta mbajë të hapur sipas marrëveshjes së re, është mbyllur.

“Irani nuk e kontrollon Ngushticën e Hormuzit,” tha për Reuters zëdhënësi i Komandës Qendrore të SHBA-së, kapiteni i marinës Tim Hawkins. “Qarkullimi vazhdon normalisht dhe forcat amerikane po monitorojnë situatën për t’u siguruar që kjo të vazhdojë.”

Më herët të shtunën, zëvendëspresidenti amerikan JD Vance i tha Fox News se priste të udhëtonte drejt Zvicrës “brenda ditëve të ardhshme” për të marrë pjesë në negociata. Pakistani, ndërmjetësi kryesor, tha se bisedimet do të zhvillohen sipas planit, ndërsa raportet nga Teherani sugjeronin se një delegacion i zyrtarëve të lartë kishte lënë Iranin për të marrë pjesë në negociata.

Përplasjet e vazhdueshme në Liban mes Hezbollahut, i cili ka lidhje të ngushta me Iranin, dhe Izraelit janë shfaqur si sfida kryesore për marrëveshjen e re që synon t’i japë fund luftës në Gjirin Persik.

Sipas autoriteteve lokale, sulmet izraelite në jug të Libanit të shtunën vranë të paktën 16 persona, pavarësisht raportimeve për një armëpushim të ri që synon t’i japë fund përleshjeve të vazhdueshme.

Agjencia e Mbrojtjes Civile të Libanit tha se ekipet e saj transportuan “16 të vdekur dhe 12 të plagosur” në spital dhe se kishin punuar “që nga orët e para të mëngjesit” në distriktin Nabatieh.

Marrëveshja e përkohshme parashikon ndërprerjen e luftimeve në të gjitha frontet, përfshirë Libanin. Ajo është kritikuar ashpër nga ministra, zyrtarë dhe komentatorë izraelitë, të cilët argumentojnë se e pengon Izraelin të kundërveprojë ndaj kërcënimeve të Hezbollahut.

Ushtria izraelite tha se po godiste objektiva të Hezbollahut si përgjigje ndaj lëshimit të predhave gjatë natës nga organizata militante libaneze.

Dhuna u përshkallëzua të premten pasi katër ushtarë izraelitë, përfshirë një oficer të lartë, u vranë kur një tank u godit nga Hezbollahu, i cili deklaroi se sulmi erdhi pasi Izraeli kishte shkelur një armëpushim të mëparshëm duke avancuar pozicionet e tij.

Sipas autoriteteve lokale, sulmet izraelite që pasuan vranë 83 persona në jug të Libanit dhe në Luginën Bekaa.

Statusi i saktë i armëpushimit të ri, që raportohet se hyri në fuqi të premten në mbrëmje, mbetet i paqartë. Në deklaratat publike, Hezbollahu ka thënë se do ta respektojë armëpushimin nëse vepron njësoj edhe Izraeli, por nuk ka konfirmuar se një armëpushim është aktualisht në fuqi.

Hassan Fadlallah, deputet i Hezbollahut në Liban, tha se grupi i tij ka të drejtë t’u përgjigjet sulmeve izraelite.

“Po flitet për armëpushim. Për ne ka rëndësi që armiku të mos përpiqet të sulmojë vendin dhe fshatrat tona apo të pushtojë pozicione të reja,” tha ai.

Raundi më i fundit i luftës mes Hezbollahut dhe Izraelit nisi disa ditë pasi SHBA-ja dhe Izraeli kryen sulme ndaj Iranit më 28 shkurt. Hezbollahu nisi raketa dhe dronë kundër komuniteteve civile në veri të Izraelit, ndërsa Izraeli pushtoi zona të mëdha të jugut të Libanit për të krijuar një “zonë tampon”.

Dhuna e vazhdueshme dhe lëvizjet diplomatike rreth bisedimeve të planifikuara mes Iranit dhe SHBA-së kanë shtuar skepticizmin se mund të gjendet një zgjidhje përfundimtare për luftën rajonale, e cila ka shkaktuar të paktën 7,000 viktima, ka rritur ndjeshëm çmimet e energjisë dhe ka kërcënuar stabilitetin ekonomik global.

Marrëveshja e përkohshme SHBA-Iran, e nënshkruar këtë javë, parashikonte heqjen e bllokadës detare amerikane në këmbim të rihapjes së Ngushticës së Hormuzit, e cila ishte mbyllur për shumicën e anijeve nga Teherani menjëherë pas fillimit të konfliktit.

As Izraeli dhe as Hezbollahu nuk janë palë nënshkruese të marrëveshjes, e cila kërkon ndërprerjen e operacioneve ushtarake në Liban dhe respektimin e sovranitetit të vendit.

Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu është zotuar se do t’i mbajë forcat izraelite në jug të Libanit derisa çdo kërcënim ndaj Izraelit të eliminohet. Hezbollahu ka refuzuar të ndalojë sulmet e tij nëse Izraeli nuk angazhohet për t’u tërhequr nga Libani, gjë që Irani thotë se është gjithashtu kusht i marrëveshjes.

Pavarësisht dhunës në Liban, Vance tha se ishte i bindur se armëpushimi i dakorduar në marrëveshjen prej 14 pikash mes Uashingtonit dhe Teheranit do të mbahej dhe se nuk kishte parë prova që Ngushtica e Hormuzit ishte mbyllur.

“Pres të nisem brenda pak ditësh, por koordinimi diplomatik është gjithmonë delikat,” tha Vance. Ai shtoi se negociatorët amerikanë Jared Kushner dhe Steve Witkoff kishin qenë në Zvicër “prej disa orësh, duke u marrë me elementet teknike të këtyre negociatave”.

Ndërkohë, zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmail Baghaei, sinjalizoi se do të ketë pak përparim derisa Irani të bindet se SHBA-ja po i përmbush detyrimet e saj sipas marrëveshjes.

“Ky udhëtim ka të bëjë me kërkesën që pala tjetër të përmbushë detyrimet e saj,” tha Baghaei.

Marrëveshja e përkohshme u jep negociatorëve 60 ditë kohë për të arritur një marrëveshje bërthamore, afat që mund të zgjatet. Shumë vëzhgues paralajmërojnë se do të jetë shumë e vështirë të arrihet një marrëveshje për një çështje kaq komplekse brenda dy muajsh. Marrëveshjes bërthamore të vitit 2015, të cilën presidenti amerikan Donald Trump e anuloi gjatë mandatit të tij të parë, iu deshën më shumë se 18 muaj negociata.