Shqipëria i bashkohet vendeve që eksplorojnë Hënën dhe Marsin

Shqipëria do të bëhet vendi i 73-të që nënshkruan Marrëveshjet Artemis, nismën ndërkombëtare për bashkëpunimin në eksplorimin civil dhe paqësor të hapësirës, e udhëhequr nga NASA dhe Departamenti Amerikan i Shtetit.

Ceremonia e nënshkrimit do të zhvillohet të hënën, më 21 shtator, në orën 12:00 sipas kohës së Uashingtonit (EDT), në selinë e NASA-s në Washington. Sipas njoftimit zyrtar të agjencisë amerikane, në ceremoni do të marrë pjesë ministri për Evropën dhe Punët e Jashtme i Shqipërisë, Ferit Hoxha, si dhe ambasadori i Shqipërisë në Shtetet e Bashkuara, Ervin Bushati.

Ceremonia do të drejtohet nga zëvendësadministratori i NASA-s, Matt Anderson, ndërsa në aktivitet do të marrin pjesë edhe zyrtarë të Departamentit Amerikan të Shtetit. NASA ka bërë të ditur se aktiviteti do të zhvillohet me pjesëmarrje fizike.

Marrëveshjet Artemis u krijuan më 13 tetor 2020 nga Shtetet e Bashkuara dhe shtatë vende të tjera themeluese: Australia, Kanadaja, Italia, Japonia, Luksemburgu, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Mbretëria e Bashkuar. Nisma u zhvillua në një periudhë të rritjes së interesit ndërkombëtar për eksplorimin e Hënës dhe aktivitetet hapësinore, si nga qeveritë, ashtu edhe nga sektori privat.

Marrëveshjet përcaktojnë një sërë parimesh praktike për eksplorimin dhe përdorimin civil të hapësirës, duke përfshirë përdorimin paqësor të hapësirës, transparencën, ndërveprueshmërinë, ndihmën në raste emergjencash, regjistrimin e objekteve hapësinore, ndarjen e të dhënave shkencore, mbrojtjen e trashëgimisë hapësinore dhe reduktimin e mbetjeve orbitale. Parimet synojnë të rrisin sigurinë, qëndrueshmërinë dhe koordinimin ndërkombëtar në aktivitetet në Hënë, Mars dhe më gjerë.

NASA i përshkruan Marrëveshjet Artemis si parime për bashkëpunim civil në eksplorimin e hapësirës dhe thekson se ato janë të bazuara në Traktatin e Hapësirës së Jashtme të vitit 1967. Marrëveshjet nuk janë një traktat ndërkombëtar detyrues, por një kuadër parimesh për bashkëpunimin ndërmjet vendeve nënshkruese.

Me nënshkrimin e Shqipërisë, numri i vendeve pjesëmarrëse në Marrëveshjet Artemis do të arrijë në 73. NASA e ka paraqitur anëtarësimin shqiptar si pjesë të zgjerimit të bashkëpunimit ndërkombëtar për eksplorimin civil dhe paqësor të hapësirës.

Përfaqësuesit e medias që dëshirojnë të marrin pjesë në ceremoni duhet të konfirmojnë pjesëmarrjen pranë NASA-s jo më vonë se ora 10:00 e mëngjesit, më 21 shtator.