Rama i reagon ashpër Gjuriqit: Kosova është Republikë sovrane, territori i saj nuk është i Serbisë

Kryeministri Edi Rama i është përgjigjur deklaratave të ministrit të Jashtëm të Serbisë, Marko Gjuriq, pas debatit të ndezur mes Tiranës dhe Beogradit për lumin Ibër, duke kundërshtuar ashpër përfshirjen e konceptit të “Shqipërisë së Madhe” në diskutimet për Kosovën.

Në reagimin e tij, Rama e cilëson si të vjetëruar këtë argument të politikës serbe dhe thekson se Shqipëria nuk ka pretendime territoriale ndaj Serbisë, ndërsa mbështetja e saj për Kosovën, sipas tij, lidhet me njohjen e Kosovës si shtet dhe me të drejtën e qytetarëve të saj për të përcaktuar të ardhmen.

“Shqipëria nuk ka asnjë pretendim ndaj territorit serb dhe nuk ka nevojë të shpikë një të tillë. As nuk na nevojitet një ‘Shqipëri e Madhe’ për të qëndruar në krah të Kosovës”, shprehet Rama.

Debati nisi pas diskutimeve për lumin Ibër dhe mundësinë e ndryshimit të rrjedhës së tij, çështje për të cilën ministri i Jashtëm shqiptar, Ferit Hoxha, kishte shprehur shqetësimin e Tiranës. Gjuriq reagoi duke akuzuar Shqipërinë se po përpiqej të zhvendoste vëmendjen nga, sipas tij, situata dhe të drejtat e komunitetit serb në Kosovë. Ai deklaroi gjithashtu se “nuk ka vend për një Shqipëri të Madhe” apo për projekte të bazuara në zgjerim etnik dhe ndryshim kufijsh.

Rama, megjithatë, e kthen debatin te Kosova dhe kundërshton atë që e quan një “pjesë të veçantë të folklorit politik në Beograd”.

“Sa herë që Shqipëria flet për Kosovën, duhet të thirret menjëherë ‘Shqipëria e Madhe’, sikur përsëritja një ditë mund ta shndërrojë një fantazmë të vjetër në një argument relevant”, ka shkruar kryeministri shqiptar në X.

Sipas tij, Tirana nuk ka nevojë për një projekt të tillë për të mbështetur Kosovën.

“Kosova është një shtet më vete. Shqiptarët e Kosovës janë pikërisht kjo: shqiptarë të Kosovës. Ata kanë Republikën e tyre, institucionet e tyre dhe të drejtën për të përcaktuar të ardhmen e tyre. Ne do të qëndrojmë gjithmonë në krah të kësaj të drejte”, deklaron Rama.

“Serbia e humbi Kosovën”

Kryeministri shqiptar përdor një gjuhë të drejtpërdrejtë edhe për çështjen e statusit të Kosovës, duke deklaruar se Serbia e ka humbur Kosovën.

“Serbia e humbi Kosovën. Përsëritja se nuk e ka humbur mund ta shndërrojë ndoshta humbjen në fitore në gjeografinë e imagjinatës politike, por, për fat të keq, hartat janë më pak të përshtatshme për këtë”, shprehet ai.

Rama thekson se, sipas qëndrimit të Shqipërisë, territori i Republikës së Kosovës nuk është territor i Serbisë dhe burimet natyrore që ndodhen në të nuk mund të konsiderohen burime të Republikës së Serbisë.

“Territori i Republikës së Kosovës nuk është territor serb dhe burimet natyrore që ndodhen në të nuk janë burime të Republikës së Serbisë”, shkruan Rama.

Ai shton se këtë realitet, sipas tij, “miqtë tanë serbë e dinë shumë mirë”, edhe në rastet kur Shqipëria dhe Serbia ulen së bashku në tryezat evropiane.

Rama: “Të kthehemi te lumi”

Pavarësisht debatit politik rreth Kosovës, Rama e rikthen vëmendjen te çështja që e konsideron thelbin e diskutimit: lumi Ibër.

“Prandaj, le të kthehemi te lumi”, shkruan ai.

Sipas kryeministrit, çështja fillestare është ajo e karakterit ndërkufitar të sistemit ujor të Ibrit.

“Çështja fillestare mbetet pikërisht aty ku e la Shqipëria: Ibri është një sistem ujor ndërkufitar”, shprehet Rama.

Ai pranon se Serbia ka të drejtë të menaxhojë burimet brenda juridiksionit të saj, por kundërshton idenë se çdo pasojë e mundshme e një ndërhyrjeje mbi lumin do të mbetej vetëm brenda kufijve të Serbisë.

“Serbia është plotësisht e lirë të menaxhojë burimet brenda juridiksionit të saj. Ajo që nuk mund të argumentojë në mënyrë të arsyeshme është se pasojat e mundshme për një shtet tjetër ndalojnë në mënyrë magjike në kufirin serb”, deklaron Rama.

Në këtë pikë, kryeministri i referohet edhe të drejtës ndërkombëtare të ujërave.

“Pikërisht për këtë ekziston e drejta ndërkombëtare e ujërave. Në fund të fundit, lumenjtë kanë vesin e bezdisshëm të ndjekin gjeografinë dhe jo deklaratat diplomatike”, shkruan ai.

Rama: Të drejtat e serbëve në Kosovë duhet të mbrohen

Një pjesë të reagimit Rama ia kushton edhe komunitetit serb në Kosovë, duke theksuar se Shqipëria nuk kundërshton mbrojtjen e të drejtave të tij.

“Të drejtat e tyre kanë rëndësi. Siguria e tyre ka rëndësi. Prona, gjuha, trashëgimia kulturore dhe fetare e tyre duhet të mbrohen”, shprehet kryeministri.

Sipas Ramës, Tirana nuk ka pasur vështirësi ta pranojë këtë parim, pasi mbrojtja e të drejtave të komuniteteve është pjesë e detyrimeve të një shteti demokratik.

Por ai e konsideron kontradiktore që Shqipëria të akuzohet për ekspansionizëm etnik, ndërsa në të njëjtën kohë, sipas tij, Serbia vazhdon t’i referohet territorit të Kosovës sikur të ishte ende pjesë e territorit të saj.

“Dhe këtu mbërrijmë ndoshta te manovra më zbavitëse akrobatike e këtij shkëmbimi: paralajmërimi i Shqipërisë kundër ekspansionizmit etnik, ndërsa në të njëjtën deklaratë i referohesh territorit të një shteti tjetër sovran sikur ai të ishte ende territor serb”, shkruan Rama.

Ai e shoqëron këtë me një tjetër ironi: “Është një rrethim mjaft interesant për t’u zgjidhur.”

“Kufijtë duhet të pranohen”

Në pjesën tjetër të reagimit, Rama shprehet dakord me idenë se e ardhmja e Ballkanit duhet të jetë një rajon ku kufijtë kanë gjithnjë e më pak rëndësi në ndarjen e njerëzve.

Por, sipas tij, kjo kërkon fillimisht pranimin e kufijve ekzistues.

“Ekziston një parakusht i vogël përpara se kufijtë të bëhen më pak të rëndësishëm: pranimi i kufijve që tashmë ekzistojnë”, deklaron ai.

Rama e lidh këtë me projektin evropian, duke argumentuar se integrimi evropian synon pikërisht të ndajë përkatësinë kombëtare nga pretendimet territoriale.

“Gjenialiteti i projektit evropian ishte pikërisht ndarja e përkatësisë kombëtare nga oreksi territorial”, shkruan kryeministri.

Ai përsërit se Shqipëria do të vazhdojë të mbështesë Kosovën dhe institucionet e saj.

“Shqiptarët e Kosovës janë shqiptarë të Kosovës. Shqipëria do të qëndrojë në krah të tyre dhe të Republikës së tyre, sepse ndajmë histori, gjuhë, familje dhe një të ardhme, por mbi të gjitha sepse një Kosovë e lirë, demokratike dhe e sigurt është një shtet legjitim evropian dhe pjesë e domosdoshme e stabilitetit të rajonit tonë”, shprehet Rama.

Rama: “As harta sekrete, as kufij të fshehur”

Kryeministri shqiptar mohon çdo projekt të fshehtë territorial nga ana e Tiranës.

“Nuk ka asgjë të fshehtë në këtë qëndrim. Nuk ka pasur kurrë. As harta sekrete. As kufij të fshehur. Asnjë ‘Shqipëri e Madhe’ apo asgjë tjetër ‘e Madhe’ nuk është e nevojshme”, deklaron ai.

Në fund, Rama thekson se Shqipëria kërkon marrëdhënie të mira me Serbinë dhe integrimin e të gjithë rajonit në Bashkimin Evropian.

“Ne e respektojmë Serbinë, duam marrëdhënie të mira fqinjësore me Serbinë dhe duam që i gjithë rajoni të jetë brenda Evropës – përfshirë, pa diskutim, edhe Serbinë”, shkruan ai.

Por kjo, sipas Ramës, nuk do të thotë që fqinjët e Serbisë duhet të pranojnë versionin e Beogradit për historinë.

“Fqinjësia e mirë nuk mund të nënkuptojë t’u kërkosh të gjithë fqinjëve të Serbisë që të zhvendosen përgjithmonë brenda versionit serb të historisë”, u shpreh shefi i qeverisë shqiptare.

“Ballkani ka paguar tashmë një çmim shumë të lartë, në gjak dhe në kohë të humbur, për këtë lloj ‘akomodimi’”, vijon ai.

Rama e mbyll reagimin duke iu rikthyer edhe një herë lumit Ibër, duke e përdorur atë si metaforë për përplasjen politike mes Tiranës dhe Beogradit.

“Ndërkohë, Ibri, krejt i pavetëdijshëm për gjithë hartografinë tonë historike, do të vazhdojë të rrjedhë sipas gjeografisë dhe jo sipas folklorit”, përfundon Rama.

Përplasja vjen në një moment kur Beogradi dhe Tirana kanë shkëmbyer deklarata lidhur me menaxhimin e burimeve ujore dhe çështjen e Ibrit. Gjuriq ka këmbëngulur se Serbia është sovrane në menaxhimin e burimeve të saj dhe se Shqipëria nuk ka rol në vendimmarrjen për to, ndërsa Tirana argumenton se çdo ndërhyrje me pasoja për një sistem ujor ndërkufitar duhet të marrë parasysh edhe efektet përtej kufirit.