Tani që kryeministri britanik Keir Starmer ka njoftuar dorëheqjen e tij, të gjithë sytë janë te Andy Burnham. Ish-kryetari i Manchesterit shihet si favoriti për të pasuar Starmerin në udhëheqjen e Mbretërisë së Bashkuar.
Në vitin 2024, Partia Laburiste e Britanisë së Madhe korri një fitore dërrmuese, të parën pas 14 vitesh. Njeriu që e udhëhoqi partinë drejt atij triumfi? Keir Starmer. Por vetëm dy vjet më vonë, Starmer u përball me një presion kaq të madh sa të hënën njoftoi dorëheqjen e tij.
Jashtë rezidencës zyrtare në Numrin 10 të Downing Street në Londër, ai tha se pasardhësi i tij do të zgjidhet deri në fund të pushimit veror të Parlamentit në shtator.
Njeriu që pritet gjerësisht të jetë pasardhësi është Andy Burnham. Javën e kaluar, kryetari popullor i Manchesterit fitoi me diferencë të madhe zgjedhjet e pjesshme në zonën zgjedhore të Makerfield-it, duke siguruar një vend në Parlament. Mbajtja e një mandati parlamentar është kusht për t’u bërë kryeministër.
Një karrierë e gjatë politike
“Çdokush mund ta ndiejë se vendi nuk është aty ku duhet të jetë”, tha Burnham, 56 vjeç, pas fitores së tij në Makerfield, në komente që tashmë tingëllonin qartazi si të një kryeministri të ardhshëm.
“Nga ky moment e tutje do të jap gjithçka kam për ta bërë këtë realitet. Për të siguruar që emri Makerfield të lidhet përgjithmonë me ndryshimin që i nevojitet këtij vendi, me rikthimin e diçkaje që kemi humbur — shpresës — shpresës për të ardhmen”.
Burnham konsiderohet një figurë udhëheqëse e krahut të moderuar të majtë brenda Partisë Laburiste dhe ka dekada përvojë si në politikën kombëtare ashtu edhe në atë rajonale. Ai hyri për herë të parë në Parlament në vitin 2001.
Nën qeverinë e kryeministrit Tony Blair, ai shërbeu si ministër ‘junior’ në Ministrinë e Brendshme. Më pas, pasardhësi i Blairit, Gordon Brown, e emëroi në poste në Ministrinë e Financave, Ministrinë e Kulturës dhe më vonë si ministër i Shëndetësisë.
Burnham kandidoi dy herë për udhëheqjen e Partisë Laburiste, në vitet 2010 dhe 2015. Në vitin 2017 ai u largua nga Parlamenti për t’u bërë kryetar i Greater Manchester, një rajon me rreth 2.8 milionë banorë në veri të Anglisë. Që atëherë ai është rizgjedhur dy herë, ndërsa në zgjedhjet e fundit fitoi pothuajse dy të tretat e votave.
Ndër arritjet më të rëndësishme të Burnham në Manchester është zgjerimi i transportit publik me çmime të përballueshme. Strehimi dhe kujdesi shëndetësor kanë qenë gjithashtu prioritete kryesore gjatë mandatit të tij si kryetar. Ai është kritik ndaj Brexit-it, largimit të Mbretërisë së Bashkuar nga Bashkimi Europian në vitin 2020 dhe e përshkruan veten si mbështetës të “socializmit pro-biznesit”.
Gjatë pandemisë së COVID-19, Burnham u përplas me kryeministrin e atëhershëm Boris Johnson, duke kërkuar më shumë mbështetje financiare për bizneset dhe punëtorët e prekur nga kufizimet e izolimit. Ky konflikt, së bashku me sukseset e tij në Manchester, i solli nofkën “Mbreti i Veriut”.
Në vitet e fundit, kritika kryesore e Burnham ndaj kolegut të tij laburist Keir Starmer ka qenë për shkurtimet në shpenzimet e mirëqenies sociale. Cilat politika do të ndjekë Burnham nëse bëhet kryeministër mbetet ende kryesisht e paqartë.
Një njeri i klasës punëtore nga veriu
Burnham është thellësisht i lidhur me komunitetet ish-minerare dhe industriale të veriut të Anglisë. I lindur në vitin 1970 në Aintree, pranë Liverpoolit, ai u rrit në fshatin Culcheth, ku babai i tij punonte si teknik dhe nëna si asistente mjekësore.
Gjatë studimeve për gjuhë angleze në Universitetin e Cambridge-it, Burnham ka thënë më vonë se shpesh ndihej si i huaj. I frymëzuar nga greva e minatorëve në mesin e viteve 1980, ai iu bashkua Partisë Laburiste në moshën 14-vjeçare.
Ai ka qenë gjatë gjithë jetës tifoz i klubit të futbollit Everton F.C.. Bashkëshortja e tij është holandeze dhe çifti ka tre fëmijë. Burnham ka gjithashtu një tatuazh të bletës punëtore në pjesën e sipërme të krahut të djathtë — një simbol i industrisë dhe solidaritetit.
Sot, Burnham renditet ndër politikanët më të pëlqyer në Mbretërinë e Bashkuar dhe shumë mbështetës e shohin atë si shpresën më të mirë të Partisë Laburiste për t’iu kundërvënë rritjes së partisë populiste të djathtë Reform UK të udhëhequr nga Nigel Farage.
Megjithatë, që nga referendumi për Brexit-in në vitin 2016, posti i kryeministrit britanik është bërë disi i pasigurt. Burnham do të ishte personi i shtatë që do ta mbante këtë detyrë që nga referendumi i një dekade më parë. Nëse ai e pason Starmerin, do të trashëgojë një vend që ende po përballet me sfida të thella politike, ekonomike dhe shoqërore.
