Aeroplanët e prodhuar në Suedi do të zëvendësojnë flotën e vjetër të mbikëqyrjes së NATO-s, të ndërtuar në SHBA.
Në Forumin e Industrisë së Mbrojtjes të Samitit të NATO-s në Ankara , NATO dhe qeveria suedeze njoftuan se aleanca ushtarake kishte zgjedhur GlobalEye, një sistem Paralajmërimi dhe Kontrolli të Hershëm Ajror (AEW&C) të prodhuar nga kompania suedeze e mbrojtjes Saab, si zëvendësim për aeroplanin aktual Boeing E-3A të NATO-s.
NATO planifikon të hapë negociatat me Saab për të blerë deri në 10 aeroplanë GlobalEye, sipas një njoftimi nga qeveria suedeze.
Çfarë është Sistemi i Paralajmërimit dhe Kontrollit të Hershëm?
Një sistem Paralajmërimi dhe Kontrolli i Hershëm (AEW&C) është një aeroplan i modifikuar i pajisur me radar me rreze të gjatë veprimi, sensorë dhe sisteme komande dhe kontrolli.
Duke fluturuar në lartësi të madhe, ai mund të zbulojë aeroplanë, anije, raketa dhe kërcënime të tjera në distanca të gjata, duke përfshirë objektiva që fluturojnë ulët dhe që radarët e bazuar në tokë mund t’i humbasin.
Gjithashtu mund të ndihmojë në drejtimin e forcave miqësore gjatë operacioneve ushtarake.
“Në një situatë serioze sigurie, aftësia për të zbuluar kërcënimet herët dhe për të kontrolluar operacionet në ajër, në det dhe në tokë po bëhet gjithnjë e më e rëndësishme”, tha Pal Jonson, ministri suedez i mbrojtjes.
“GlobalEye ofron pikërisht llojin e vetëdijes së avancuar të situatës që mbrojtjet moderne kanë nevojë për të luftuar gjithçka, nga dronët, raketat dhe llojet e tjera të kërcënimeve”, shtoi ai.
NATO i quan aftësitë e saj të paralajmërimit të hershëm dhe kontrollit ajror “sytë e saj në qiell”.
Ndryshe nga shumica e aseteve ushtarake në aleancë, flota aktuale ajrore e paralajmërimit të hershëm të NATO-s operohet nga vetë NATO dhe jo nga një shtet i vetëm anëtar.
Aleanca ushtarake aktualisht operon 14 aeroplanë Boeing E-3A, të cilët kanë qenë në shërbim që nga viti 1982.
Përzgjedhja shënon përpjekjen e dytë të NATO-s për të zëvendësuar flotën e vjetër: aleanca fillimisht zgjodhi E-7A Wedgetail të Boeing në vitin 2023, por ky plan dështoi në vitin 2025 pasi Forcat Ajrore të SHBA-së e hoqën aeroplanin nga buxheti i tyre në favor të mbikëqyrjes hapësinore.