Kaosi në aeroportet amerikane, mbi 12 mijë fluturime të anuluara pas defektit në sistemin e vjetëruar të kontrollit ajror

Një defekt në sistemin e telekomunikacionit të Administratës Federale të Aviacionit (FAA), gjatë punimeve për zëvendësimin e kabllove të vjetra të bakrit me fibra optike, shkaktoi një nga ndërprerjet më të mëdha të trafikut ajror në historinë e Shteteve të Bashkuara.

Problemi, i cili çoi në pezullimin e fluturimeve për rreth katër orë të premten, vijoi të shkaktonte kaos edhe gjatë fundjavës. Mijëra fluturime u anuluan, të tjera pësuan vonesa të konsiderueshme dhe shumë pasagjerë mbetën të bllokuar në aeroportet kryesore të vendit.

Sekretari amerikan i Transportit, Sean Duffy, bëri të ditur se ndërprerja ndodhi gjatë punimeve të mirëmbajtjes në një objekt të largët të FAA-s, ku një kontraktor po zëvendësonte linjat e vjetra të telekomunikacionit prej bakri me kabllo me fibra optike.

Autoritetet po hetojnë nëse shkaku ishte një gabim njerëzor apo instalimi i një pajisjeje me defekt.

Gjatë një konference për shtyp të shtunën, Duffy shpjegoi se problemi nisi gjatë asaj që ishte parashikuar të ishte një ndërhyrje rutinë mirëmbajtjeje.

“ Ajo që po përpiqemi të përcaktojmë është nëse ka pasur paaftësi apo nëse është instaluar një router me defekt”, deklaroi ai, duke lënë të hapura të dyja mundësitë.

Sipas tij, pasi teknikët arritën të izolonin punimet që po kryheshin në objekt, sistemet u rikthyen në funksion dhe FAA hoqi urdhrin për pezullimin e fluturimeve.

Duffy theksoi se infrastruktura amerikane e kontrollit të trafikut ajror mbështetet ende në teknologji shumë të vjetër, duke nënvizuar se problemi nuk lidhet vetëm me pajisjet, por edhe me vetë sistemin e telekomunikacionit.

Ai shtoi se pikërisht vjetërsia e kabllove ishte arsyeja pse kishin nisur punimet për modernizimin e tyre.

Mbi 12 mijë fluturime të anuluara

Edhe pse hapësira ajrore amerikane u rihap pas rreth katër orësh, pasojat e ndërprerjes vazhduan të ndiheshin në të gjithë vendin.

Sipas platformës së gjurmimit të fluturimeve FlightAware, deri në orën 11:00 të paradites së së shtunës, sipas orës lindore, ishin anuluar më shumë se 4 mijë fluturime për në, nga ose brenda Shteteve të Bashkuara. Këtyre u shtoheshin mbi 8 mijë anulimet e regjistruara gjatë së premtes, duke e çuar numrin total në më shumë se 12 mijë.

Ndërprerja konsiderohet pezullimi më i gjatë total i fluturimeve në SHBA në 25 vitet e fundit. Problemet prekën disa prej aeroporteve më të rëndësishme të vendit, përfshirë ato të Bostonit, Uashingtonit, Nju Jorkut dhe Miamit.

FAA: Situata pritet të normalizohet të dielën

Administratori i FAA-së, Brian Bedford, u kërkoi falje pasagjerëve për kaosin e krijuar, duke deklaruar se pjesa më e rëndë e krizës kishte kaluar.

Ai paralajmëroi se vonesat dhe anulimet do të vazhdonin edhe gjatë së shtunës, por shprehu besimin se deri në fund të së dielës kompanitë ajrore do të arrinin të rikthenin plotësisht oraret e tyre.

Bedford përjashtoi mundësinë e një sulmi kibernetik apo të një incidenti të lidhur me inteligjencën artificiale. Sipas tij, nuk kishte prova për ndonjë aktivitet keqdashës dhe hetimet po përqendroheshin te identifikimi i komponentit teknik që shkaktoi defektin.

Edhe Sean Duffy deklaroi se nuk kishte asnjë të dhënë që të sugjeronte përfshirjen e një sulmi të huaj.

Kompania përgjegjëse për përmirësimet po bashkëpunon me autoritetet

Kompania L3Harris, e cila ishte kontraktuar për përmirësimin e pajisjeve të kontrollit të trafikut ajror, njoftoi se po bashkëpunonte me autoritetet amerikane për hetimin e incidentit.

Sipas saj, më shumë se 70% e procesit të kalimit nga linjat e vjetra të telekomunikacionit prej bakri në sistemin me fibra optike është përfunduar.

Kompania shprehu keqardhje për ndërprerjen e fluturimeve dhe ndikimin që ajo pati te udhëtarët, linjat ajrore dhe operacionet e kontrollit të trafikut ajror.

Ndërkohë, kompanitë ajrore paralajmëruan se rikthimi në normalitet nuk do të ishte i menjëhershëm, pasi avionët dhe ekuipazhet ndodheshin në vende të ndryshme nga ato të parashikuara në oraret fillestare.

American Airlines deklaroi se po merrte masa për të kufizuar pasojat, por pranoi se vonesat dhe anulimet do të vazhdonin. Edhe Delta Air Lines u kërkoi pasagjerëve të përgatiteshin për ndryshime të tjera në itinerare, ndërsa po përpiqej të ripoziciononte avionët dhe ekuipazhet.

Autoriteti i Aviacionit Civil të Britanisë paralajmëroi gjithashtu se, pavarësisht rifillimit të fluturimeve në SHBA, udhëtimet ajrore ndërkombëtare mund të vijonin të prekeshin nga situata.

Kriza prek edhe aktivitetet sportive, kërkohet dorëheqja e Duffy-t

Ndërprerja e trafikut ajror pati pasoja edhe në aktivitetet sportive amerikane, pasi disa ekipe nuk arritën të udhëtonin sipas planifikimit për ndeshjet e fundjavës.

Konferenca Juglindore njoftoi shtyrjen për të dielën të ndeshjes së futbollit amerikan mes Mississippi State dhe Oklahoma City. Një ndeshje basketbolli mes Universitetit të Karolinës së Veriut në Greensboro dhe Universitetit Cornell u shty gjithashtu, ndërsa probleme udhëtimi u raportuan edhe në NBA dhe NHL.

Ndërkohë, kriza shkaktoi edhe përplasje politike. Guvernatorja demokrate e Nju Jorkut, Kathy Hochul, kërkoi dorëheqjen e Sekretarit të Transportit, Sean Duffy, si dhe i bëri thirrje Kongresit të nisë një hetim të plotë për të përcaktuar përgjegjësitë dhe për të parandaluar përsëritjen e një situate të tillë.

Nga ana tjetër, administrata Trump po kërkon 50 miliardë dollarë fonde shtesë për modernizimin e sistemit amerikan të kontrollit të trafikut ajror. Sipas Duffy-t, kjo shumë është e nevojshme për të përmirësuar infrastrukturën e vjetëruar.

Ky është pezullimi i tretë total i fluturimeve i vendosur nga FAA në Shtetet e Bashkuara gjatë shekullit të 21-të. I pari ndodhi pas sulmeve terroriste të 11 shtatorit 2001, ndërsa i dyti në janar 2023, gjatë presidencës së Joe Biden, për shkak të një defekti në sistemin e informacionit për pilotët.

Kriza e fundit ka rikthyer vëmendjen te gjendja e infrastrukturës së aviacionit amerikan, pasi një problem gjatë punimeve rutinë të modernizimit arriti të shkaktonte ndërprerje në 17 nga 22 qendrat rajonale të kontrollit të trafikut ajror në vend./TCH