Pas gati gjashtë vjetësh në paraburgim, pas një procesi të stërzgjatur gjyqësor dhe tre vjetësh seancash që dukeshin si të pafundme, ish-presidenti i Kosovës u ngrit në këmbë, kopsiti xhaketën dhe dëgjoi dënimin e rëndë që po i shqiptohej: 25 vjet burgim për krime lufte gjatë kohës për të cilën ai thotë se ndjehet më së shumti krenar. “OK”, tha – e tundi kokën dhe u ul.
Hashim Thaçi e dinte se po dënohej, kur kryetari i Trupit Gjykues i një gjykate speciale, për themelimin e së cilës ishte përkushtuar edhe vetë, po rendiste konstatimet e tij dhe të kolegëve të tij gjyqtarë, paraditen e së mërkurës.
Pas gati gjashtë vjetësh në paraburgim, pas një procesi të stërzgjatur gjyqësor dhe tre vjetësh seancash që dukeshin si të pafundme, ish-presidenti i Kosovës u ngrit në këmbë, kopsiti xhaketën dhe dëgjoi dënimin e rëndë që po i shqiptohej: 25 vjet burgim për krime lufte gjatë kohës për të cilën ai thotë se ndjehet më së shumti krenar. “OK”, tha – e tundi kokën dhe u ul përsëri.
Ndërsa po shihte drejt kryegjykatësit Charles Smith me sytë me rathë të zinj poshtë tyre, ndoshta ndiente mbi vete vështrimin e historisë. “Gjatë gjithë jetës” – thoshte ai në deklaratën e tij përfundimtare në këtë proces gjyqësor në shkurt – “kam qenë krah popullit të Kosovës”.
Jashtë gjykatës në Hagë dhe në sheshin kryesor të Prishtinës, ku ishin mbledhur qindra njerëz për ta pritur vendimin, Thaçi mbeti hero dhe simbol i luftës së përgjkshme për pavarësinë e vendit. Turma heshti për një moment për të dëgjuar se ai po dënohej me 25 vjet burgim për krime lufte dhe u trondit nga vendimi që shpresonin se do ta kthente në Kosovë ish-drejtorin politik të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Disa qanë e u revoltuan.
Lajmi u dha në të gjitha mediat e mëdha ndërkombëtare. “Thaçi, nga ‘George Washingtoni i Kosovës’, te i dënuar në Hagë”, e titulloi lajmin France24.
Edhe tre ish-bashkëdrejtuesit e tjerë të UÇK-së me Thaçin, u shpallën fajtorë dhe u dënuan gjithashtu. Kadri Veseli me 18, Rexhep Selimi me 13 dhe Jakup Krasniqi me 25 vjet burgim.
Për Thaçin, dhe sigurisht jo vetëm për të, dita e djeshme ishte e rëndë dhe me siguri do të ketë qenë një ditë reflektimi për atë që kaloi gjatë jetës ish-udhëheqësi i luftës guerile të UÇK-së dhe njeriu që pas saj do të mbërrinte deri në krye të vendit të cilin po ai do ta shpallte të pavarur më 17 shkurt 2008.
Thaçi, tani 58 vjeç, ishte president i vendit më 5 nëntor 2020, kur Specialja konfirmoi aktakuzën ndaj tij. Atë ditë ai thirri një konferencë për media dhe njoftoi se po jepte dorëheqje.
“Nuk mund të shkoj në Hagë si president i Kosovës”, tha, duke e konsideruar këtë betejë gjyqësore si “çmimi i vogël i radhës që kërkohet të paguhet për lirinë e vendit tonë”.
Aty gjeti rastin e fundit që nga Kosova të thoshte “jam me fat që jam gjallë dhe e kam parë me sytë e mi ëndrrën tonë shekullore të bëhet realitet” dhe se është krenar që ishte pjesë e UÇK-së. Këtë e tha disa herë edhe në Gjykatën Speciale.
“Kjo nuk është lamtumirë, por vetëm mirupafshim. Do të shihemi prapë. Do të dalim faqebardhë. Ky është premtimi im për ju. Zoti e bekoftë Kosovën, popullin e saj dhe miqtë tanë”, thoshte Thaçi nga Prishtina, pak para se të nisej për në paraburgim në Hagë.
Hashim Thaçi lindi më 24 prill 1968 në Burojë, një fshat të Drenicës, rajonit që historikisht ishte më rezistenti ndaj Serbisë; në atë rajon ku kishte nisur lufta e fundit që pa si epilog çlirimin dhe shtetin e pavarur të Kosovës.
Viti kur lindi Thaçi, ishte vit i demonstratave studentore në Europë. Në Kosovë, kërkesat e studentëve ishin më ndryshe, kishin theks të fortë politik. Shqiptarët kërkonin statusin e një republike federale për Kosovën në Jugosllavi, krijimin e universitetit të saj, krijimin e një policie të pavarur të Kosovës, gjykatë të vetën, përdorimin e simboleve shqiptare, e të tjera.
Rreth dy vjet pas lindjes së Thaçit u krijua Universiteti i Prishtinës, ku ai pasi të rritej do të studionte filozofinë dhe historinë.
Studenti që dukej pakëz i ndrojtur, u bë problematik për regjimin serb të kohës që do të mundohej shumë ta arrestonte. U largua për në Zvicër, por jo për shumë gjatë. Në Cyrih nisi t’i ndiqte studimet pasuniversitare në departamentet e historisë dhe marrëdhënieve ndërkombëtare.
Bashkimi me grupin e emigrantëve politikë shqiptarë atje e karakterizoi jetën e Thaçit në fund të viteve ’80 dhe në fillim të viteve ’90. Atje lindi edhe angazhimi i tij politik në LPK, lëvizjen më radikale të rezistencës kosovare, e cila do ta formonte UÇK-në më vonë.
Thaçi ishte i ngarkuari i Lëvizjes Popullore të Kosovës për krijimin e lidhjeve me grupet e armatosura shqiptare që vepronin asokohe në Drenicë, e që udhëhiqeshin prej Adem Jasharit. Detyrën e kryente duke hyrë disa herë ilegalisht në Kosovë. Drenica e Thaçit do të bëhej vendlindja e UÇK-së. Ai do t’i shtonte hyrje-daljet në përpjekjen për t’i forcuar formacionet e ushtrisë në terren.
Kjo do ta bënte atë target të policisë serbe fillimisht dhe ushtrisë serbe më pas.
Nga përpjekja për të studiuar në Kosovë e Zvicër, Thaçi do ta shihte veten të kthyer në vendlindje, të armatosur dhe duke marrë pjesë në një nga aksionet më të njohura të UÇK-së ndaj forcave policore serbe, së bashku me Adem Jasharin e të tjerë. Në vitin 1997, pak para se UÇK-ja të dilte publikisht, ata do ta sulmonin stacionin policor të Drenasit. Për këtë, Gjykata e Qarkut në Prishtinë, e drejtuar nga regjimi serb, do ta dënonte Hashim Thaçin me 10 vjet burgim, vendim të cilin ai do ta shpërfillte edhe me luftë. Adem Jashari, për të njëjtin sulm ishte dënuar me 20 vjet burgim në mungesë.
Adem Jashari u vra disa muaj më pas, ndërsa Hashim Thaçi vazhdoi t’i prijë luftës. Shërbente si udhëheqës politik i UÇK-së deri në përfundim të saj. Në luftë e kishte nofkën “Gjarpri” për shkak të aftësisë së tij për t’iu shmangur arrestimit nga policia dhe ushtria serbe.
Roli i tij në luftë e bëri Thaçin faktor të rëndësishëm edhe në Rambuje të Francës gjatë konferencës ndërkombëtare për Kosovën ku diskutohej për një plan paqeje. E udhëhoqi delegacionin e Kosovës në diskutimet të cilat u mbyllën pas nënshkrimit të palës shqiptare, i cili u pasua nga intervenimi ushtarak i NATO-s që i dha fund luftës më 1999.
Thaçi shërbeu edhe si kreu i një qeverie të përkohshme në fund dhe menjëherë pas luftës në vitin 1999. Në këtë detyrë, pas luftës ai udhëhoqi negociatat me ndërkombëtarët dhe nënshkroi marrëveshjen që Ushtria Çlirimtare e Kosovës të transformohej në Trupat Mbrojtëse të Kosovës.
Pati përplasje me përfaqësuesit ndërkombëtarë, ndërkohë që paraqitej si unifikues i vërtetë i UÇK-së. Në momentin e fundit, ai mori koncesionet e nga Bernard Kouchner, administrator i Kombeve të Bashkuara në Kosovë (UNMIK), ashtu si nga gjenerali Michael Jackson, komandant i KFOR-it, për ta miratuar krijimin e TMK-së. Vetë emri i kësaj strukture, sigurisht civile por shumë hierarkike, ishte objekt diskutimesh të ashpra, ku perëndimorët ishin shfaqur jashtëzakonisht hezitues për ta pranuar termin “mbrojtje”, i cili asocionte në një forcë ushtarake.
