Franca mbyll reaktorë bërthamorë mes valës rekord të të nxehtit në Evropë

EDF citon rregullat mjedisore që mbrojnë ekosistemet e lumenjve, ndërsa rritja e temperaturave të ujit detyron uljen e prodhimit në vendet në Sena dhe Ron.

Gjigandi shtetëror i energjisë i Francës EDF ka mbyllur përkohësisht dy reaktorë bërthamorë si një masë paraprake mjedisore, ndërsa vendi përballet me një valë rekord të të nxehtit që tashmë është bërë vdekjeprurëse. Të paktën 18 vdekje të lidhura me të nxehtin u konfirmuan në Francë që nga e hëna dhe të paktën 40 persona janë mbytur që nga 18 qershori.

Reaktorët e nxjerrë jashtë funksionit të enjten ndodhen në uzinën Nogent-sur-Seine në lumin Seine në veri të Parisit dhe në uzinën Bugey në Ron pranë Lionit në juglindje. Të dy mbylljet u shkaktuan nga rritja e temperaturave të lumenjve, të cilat EDF kërkohet me ligj t’i monitorojë për të shmangur shkarkimin e ujit që mund të dëmtojë ekosistemet ujore.

Centralet bërthamore përdorin ujin e lumenjve për të ftohur reaktorët e tyre përpara se ta lëshojnë përsëri në kanalin ujor, zakonisht në temperatura që variojnë nga disa të dhjetat e një grade deri në disa gradë më të ngrohta se kur është tërhequr, varësisht nga vendi. Gjatë valëve të të nxehtit, ndërsa lumenjtë ngrohen natyrshëm, operatorët duhet të ulin ose zvogëlojnë prodhimin për të qëndruar brenda kufijve të temperaturës së shkarkimit të përcaktuar me ligj.

Nogent-sur-Seine kishte zvogëluar tashmë prodhimin në një nga reaktorët e saj më herët këtë javë “për të kufizuar rritjen e temperaturës midis ujit të tërhequr nga Sena dhe ujit të shkarkuar përsëri në të, duke mbrojtur kështu jetën e bimëve dhe kafshëve ujore”, tha EDF.

Një reaktor në uzinën Golfech në lumin Garonne në Francën jugperëndimore u nxor gjithashtu jashtë funksionit të hënën, me prodhimin e reduktuar në një numër vendesh të tjera në të gjithë flotën prej 57 reaktorësh të EDF-së, të cilët së bashku përbënin gati 70% të prodhimit të energjisë elektrike të Francës vitin e kaluar.

Pavarësisht ndërprerjeve, operatori francez i rrjetit elektrik RTE tha të mërkurën se “Franca ka kapacitet të mjaftueshëm gjenerimi për të përmbushur kërkesën për energji elektrike, duke përfshirë edhe në rast të ndërprerjeve në disa objekte prodhimi”.

Franca ka vendosur më shumë se gjysmën e 96 departamenteve të saj nën alarm të kuq rreziku për jetën, duke u bërë thirrje qytetarëve të shmangin rrezet e diellit direkte dhe të ushtrojnë “vigjilencë absolute” ndërsa vala e të nxehtit po shtohet. Météo-France raportoi se e marta, 23 qershor, ishte dita më e nxehtë e regjistruar që nga fillimi i matjeve në vitin 1947.

Kriza nuk kufizohet vetëm në Francë. Gjermania, Spanja, Portugalia dhe Zvicra gjithashtu po parashikojnë temperatura përvëluese, të cilat po fillojnë ta ndalin jetën e përditshme, me qindra shkolla të mbyllura ose të mbyllura herët dhe shërbime hekurudhore në qytete, përfshirë Parisin dhe Brukselin, të reduktuara për të ulur rrezikun e avarive.

Kjo është vala e tretë e të nxehtit në Evropë për këtë vit, me parashikuesit që paralajmërojnë se temperaturat mund të arrijnë 43°C në Mesdhe. Tendosja e energjisë është tashmë e dukshme: në ditët kulmore të valës së të nxehtit të qershorit dhe korrikut të vitit të kaluar, kërkesa ditore për energji u rrit deri në 14%, duke çuar në një rritje dy deri në trefish të çmimeve mesatare ditore të energjisë.

Shkencëtarët thonë se ky model po përkeqësohet. Sipas një studimi të ri të rëndësishëm, disa pjesë të Evropës po përjetojnë deri në 40 ditë shtesë të stresit ekstrem të nxehtësisë krahasuar me vitet 1970.