Një pjesë e raketës SpaceX dyshohet se është përplasur me Hënën, reagon NASA

Një pjesë katërtonëshe e një rakete të “braktisur” të SpaceX, e cila ka qëndruar duke lëvizur në hapësirë që nga viti i kaluar, besohet se është përplasur pa dashje me Hënën me shpejtësi të lartë. Përplasja nuk përbën rrezik për Tokën, por pritet të ketë krijuar një krater të ri në sipërfaqen hënore.

Objekti, me madhësinë e një ndërtese, është pjesë e raketës SpaceX Falcon 9, e cila kishte dërguar drejt Hënës një mjet ulës nga kompania amerikane Firefly Aerospace në janar të vitit 2025.

Trupi i raketës pritej të godiste Hënën rreth orës 06:35 sipas kohës britanike, duke u përplasur me sipërfaqen e saj me një shpejtësi prej 8 690 km/orë. Përplasja parashikohej të ngrinte një re pluhuri hënor disa kilometra të gjatë, e cila, edhe pse do të ndriçohej nga rrezet e diellit, do të ishte e vështirë të dallohej me sy të lirë nga Toka.

Astronomët, duke përdorur teleskopë dhe kamera me cilësi të lartë, nuk arritën të konfirmonin menjëherë përplasjen të mërkurën, ndoshta për shkak se vendi i ndikimit ndodhej pranë skajeve të dukshme të Hënës.

NASA ka deklaruar se përplasja pritej të krijonte një krater rreth 18 metra të gjerë dhe 4 metra të thellë, duke hedhur jashtë pluhur dhe shkëmbinj si materiale të shpërndara nga impakti.

Agjencia hapësinore tha se do të kërkojë mundësi për të fotografuar zonën para dhe pas përplasjes, ndërsa të dhënat e mbledhura do të ndihmojnë shkencëtarët “të kuptojnë më mirë ndikimet artificiale dhe pasojat e tyre për eksplorimin hapësinor”.

Zëdhënësi i NASA-s, Jimi Russell, tha të martën se përplasja nuk përbën rrezik për Tokën dhe shkencëtarët e NASA-s po planifikojnë të mbledhin të dhëna hënore nga kjo ngjarje dhe të përmirësojnë teknikat për gjurmimin e objekteve në hapësirë.

Pjesë të tilla raketash, të njohura si faza raketore, zakonisht rikthehen në atmosferën e Tokës dhe digjen ose bien në oqean pasi kanë dërguar ngarkesën në një orbitë të caktuar.

Por, për shkak se misioni i uljes në Hënë në janar të vitit 2025 kërkonte më shumë fuqi shtytëse sesa misionet pranë Tokës, faza e dytë e raketës mbeti në hapësirë, duke lëvizur pa kontroll mes mijëra mbetjeve të tjera hapësinore, të cilave satelitët aktivë duhet t’u shmangen.

Vetëm këtë vit astronomët përcaktuan se pjesa e raketës, e cila kishte harxhuar karburantin e mbetur dhe nuk mund të kontrollohej, ndodhej në një trajektore që përfundonte me përplasje në Hënë.

Julianna Scheiman, drejtoreshë e programeve shkencore të NASA-s dhe Dragon në SpaceX, tha se kombinimi i aktivitetit diellor dhe forcave gravitacionale e kishte vendosur objektin në një rrugë drejt Hënës.

Bill Gray, krijuesi i një programi të përdorur gjerësisht në astronomi, i cili publikoi një raport për përplasjen në prill, tha se ngjarja mund të ketë një interes të kufizuar shkencor dhe se mund të ndihmojë në mësimin e disa të dhënave të reja.

Ai shtoi se objekti nuk paraqet rrezik për askënd, por theksoi se kjo ngjarje nxjerr në pah pakujdesinë në mënyrën se si menaxhohen mbetjet e pajisjeve hapësinore.

Përplasjet e mbetjeve të raketave në Hënë janë të rralla. Një pjesë e një rakete kineze u përplas me Hënën në mars të vitit 2022, pas përfundimit të një misioni testues hënor. Në vitin 2009, NASA përplasi qëllimisht një pjesë rakete në Hënë për të studiuar renë e materialeve hënore të ngritura nga impakti.