Europa, edhe një vit me gaz të shtrenjtë, rezervat në minimune historike

Familjet dhe industritë e Europës pritet të përballen me të paktën një tjetër vit çmimesh të larta të gazit, edhe nëse lufta në Iran përfundon dhe dimri rezulton i butë. Shkak është rënia e rezervave të gazit në nivele minimale historike dhe nevoja për t’i rimbushur ato gjatë vitit të ardhshëm, raporton Reuters.

Çmimet referencë të gazit në Europë janë rritur me më shumë se 150% këtë vit, pasi ndërprerjet e transportit përmes Ngushticës së Hormuzit kanë bllokuar pothuajse 20% të eksporteve globale të gazit natyror të lëngshëm (LNG) nga Katari dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, pjesa më e madhe e të cilave është e destinuar për tregjet aziatike.

Megjithëse SHBA-ja, Kanadaja dhe Nigeria kanë rritur eksportet, mungesa e LNG-së nga Lindja e Mesme ka intensifikuar konkurrencën për furnizimet e disponueshme, duke penguar përpjekjet e Europës për të rimbushur rezervat gjatë verës.

Analistët parashikojnë që rezervat europiane të gazit të jenë të mbushura në masën 75-78% deri më 1 nëntor, rreth 10 pikë përqindjeje nën mesataren pesëvjeçare.

Edhe në kushtet e një dimri me temperatura normale, rezervat në Europën Veriperëndimore mund të bien në rreth 20% në fillim të prillit. Nëse Ngushtica e Hormuzit mbetet e bllokuar, presioni për rimbushjen e rezervave gjatë vitit 2027 mund të rritet më tej.

“Nuk është vetëm dimri i ardhshëm gjatë të cilit do të kemi një situatë të vështirë furnizimi, por rrezikojmë që kjo situatë të vazhdojë edhe gjatë verës së ardhshme”, tha Yuriy Onyshkiv, analist i LSEG.

Rreziku i rritjes së mëtejshme të çmimeve

Sipas ekonomistit të energjisë në ABN Amro, Moutaz Altaghlibi, Europa nuk po përballet aktualisht me mungesë të drejtpërdrejtë të furnizimit, por rezervat janë të pamjaftueshme për të përballuar ndërprerje të mundshme.

Zakonisht, rezervat mbulojnë 25-30% të konsumit dimëror të gazit në BE, ndërsa pjesa tjetër sigurohet kryesisht përmes gazsjellësve dhe importeve të LNG-së, veçanërisht nga Norvegjia dhe SHBA-ja.

Në rast të një dimri të ftohtë, rezervat mund të bien në 10-15%, nivel që do ta vështirësonte ndjeshëm rimbushjen e tyre gjatë vitit të ardhshëm.

Megjithëse analistët nuk presin rikthimin e çmimeve në nivelet ekstreme të krizës energjetike të vitit 2022, kur ato tejkaluan 350 euro për megavatorë, një rritje mbi 100 euro/MWh, ose rreth 25% mbi nivelet aktuale, konsiderohet e mundshme.

Konsumatorët do ta ndiejnë rritjen në vitin 2027

Efektet e rritjes së çmimeve në tregjet me shumicë pritet të ndihen plotësisht nga konsumatorët gjatë vitit 2027, kur të rinovohen kontratat ekzistuese të furnizimit.

Në Gjermani, tarifat e gazit për klientët e rinj janë rritur me 55% këtë vit, nga 8 në 12.4 cent euro për kilovatorë. Sipas platformës Verivox, klientët ekzistues mund të përballen me rritje prej 10-20% pas përfundimit të kontratave.

Në Britani, kufiri maksimal i faturave të energjisë për familjet, që në tetor arriti nivelin më të lartë në tre vjet, mund të rritet me 16% të tjera në janar, sipas Cornwall Insight.

Ndërkohë, kostot e larta të energjisë po dëmtojnë konkurrueshmërinë e industrisë europiane. Edhe përpara krizës së fundit, çmimet e gazit në BE ishin tri herë më të larta se në SHBA.

Normalizimi i tregut mund të zgjasë deri në vitin 2028

Analistët vlerësojnë se edhe përfundimi i konfliktit me Iranin nuk do të sillte ulje të menjëhershme të çmimeve, pasi Europa do të vazhdojë të ketë nevojë për sasi të mëdha gazi për rimbushjen e rezervave.

Situata mund të vështirësohet më tej nga ndalimi i plotë i importeve të LNG-së ruse në BE, duke filluar nga janari 2027.

Rabobank parashikon një çmim mesatar prej rreth 45 euro/MWh gjatë vitit 2027, rreth 20 euro më të lartë se parashikimet e mëparshme.

Një dimër më i butë dhe prodhimi më i lartë i energjisë nga era mund të lehtësojnë presionin mbi tregun. Megjithatë, sipas analistit të BNP Paribas, Jason Ying, rikthimi i tregut të gazit në nivelet e para konfliktit nuk pritet përpara vitit 2028./ Monitor