Eurodeputeti kroat nga radhët e HDZ-së, Davor Ivo Stier, ka deklaruar se Serbia nuk ka shënuar përparim të dukshëm në procesin e anëtarësimit në Bashkimin Evropian që nga fillimi i pushtimit rus të Ukrainës në shkurt të vitit 2022.
Në një intervistë për emisionin “Romano Bolkoviq – 1 na 1” në HRT, Stier tha se politika e Beogradit për të ruajtur një ekuilibër mes Perëndimit dhe Rusisë nuk mund të jetë e qëndrueshme për një periudhë të gjatë. Sipas tij, Serbia ka hapësirë më të kufizuar për një politikë të tillë sesa Turqia, e cila është anëtare e NATO-s, transmeton lajmi.net.
Ai vuri në dukje se Serbia është ekonomikisht e lidhur ngushtë me Bashkimin Evropian dhe me vendet e rajonit, ndërsa procesi i negociatave për anëtarësim ka mbetur i bllokuar. Stier theksoi se Beogradi nuk ka hapur apo mbyllur kapituj të rinj negociues prej më shumë se dy vitesh, duke e lidhur këtë me mungesën e reformave dhe orientimin e politikës së jashtme serbe.
Kritika ndaj Merkelit dhe politikës perëndimore
Duke folur për zhvillimet e viteve të fundit, Stier kritikoi edhe politikën e ish-kancelares gjermane Angela Merkel ndaj Serbisë. Ai e përshkroi Merkelin si një prej figurave më të fuqishme politike evropiane të shekullit XXI dhe tha se ajo mban përgjegjësi politike për forcimin e pozitës së Aleksandar Vuçiqit.
Sipas Stier, kjo ndodhi në një periudhë kur Gjermania kishte marrëdhënie të fuqishme ekonomike dhe energjetike me Rusinë, përfshirë projektet e gazsjellësit Nord Stream.
Eurodeputeti kroat foli edhe për rolin e Francës në rajon, duke thënë se presidenti Emmanuel Macron po përpiqet të ruajë ndikimin francez përmes bashkëpunimit në fushën e mbrojtjes, ekonomisë dhe politikës. Ai përmendi gjithashtu konkurrencën për ndikim në Ballkan ndërmjet Berlinit, Parisit dhe Londrës.
Megjithatë, Stier tha se kjo nuk nënkupton se Franca do ta çojë Serbinë drejt anëtarësimit në BE përmes një rruge të përshpejtuar.
“Serbia nuk mund të hyjë në BE pa normalizimin me Kosovën”
Një pjesë të rëndësishme të deklaratave të tij Stier ia kushtoi dialogut Kosovë–Serbi. Ai tha se Serbia nuk mund të anëtarësohet në Bashkimin Evropian pa zgjidhur çështjen e marrëdhënieve me Kosovën.
Sipas tij, kërkesa e BE-së nuk është domosdoshmërisht njohja formale e Kosovës nga Serbia, por arritja e një normalizimi de facto dhe zbatimi i marrëveshjeve të arritura në Bruksel dhe Ohër.
Në këtë kuadër, ai përmendi detyrimin e Beogradit për të mos penguar anëtarësimin e Kosovës në organizata ndërkombëtare, ndërsa Prishtina, sipas marrëveshjeve të dialogut, duhet të punojë për themelimin e Asociacionit të Komunave me Shumicë Serbe.
Stier kritikoi edhe qasjen e deritanishme të vendeve të BE-së, duke argumentuar se mungesa e një qëndrimi të përbashkët ka dobësuar politikën evropiane ndaj Beogradit. Ai bëri thirrje për një qasje më të koordinuar dhe presion më të madh nga shtetet anëtare.
Mali i Zi dhe zgjerimi i BE-së
Sa i përket zgjerimit të Unionit, Stier e përmendi Malin e Zi si vendin që, sipas tij, ka mundësinë më të madhe për t’i përfunduar negociatat deri në vitin 2029.
Megjithatë, ai paralajmëroi se Podgorica përballet me sfida politike dhe gjeopolitike, veçanërisht sa i përket ndikimit të asaj që njihet si “bota serbe”.
Në pjesën e fundit të intervistës, Stier foli edhe për ndryshimin e prioriteteve strategjike të Shteteve të Bashkuara. Ai tha se Washingtoni, pavarësisht nëse administrata drejtohet nga Joe Biden apo Donald Trump, e ka zhvendosur fokusin kryesor strategjik drejt Kinës dhe Indo-Paqësorit, ndërsa nga Evropa kërkohet të marrë më shumë përgjegjësi për sigurinë e kontinentit.
Stier propozoi gjithashtu një integrim gradual të vendeve të Ballkanit Perëndimor në politika dhe mekanizma të caktuar të BE-së, përpara anëtarësimit të plotë, duke përmendur si shembull heqjen e tarifave të roamingut.
Në përfundim, ai përsëriti qëndrimin se, për sa kohë Beogradi vazhdon me politikën aktuale, nuk pret përparim të procesit të anëtarësimit të Serbisë në Bashkimin Evropian
