Institucioni i Avokatit të Popullit të Kosovës ka reaguar ndaj deklaratës së Dhomave të Specializuara të Kosovës, të publikuar më 13 tetor 2026, lidhur me ftesën për pjesëmarrje në një tryezë të rrumbullakët, duke riafirmuar se mandati i tij kushtetues për mbrojtjen dhe promovimin e të drejtave të njeriut nuk përjashtohet nga ekzistenca e Zyrës së Avokatit të Popullit në Hagë.
Në një sqarim publik, Avokati i Popullit ka bërë të ditur se në të njëjtën ditë kur Dhomat e Specializuara publikuan deklaratën e tyre, ato pranuan edhe përgjigjen zyrtare të këtij institucioni, drejtuar kryetares së Dhomave të Specializuara, Ekaterina Trendafilova.
Në këtë letër, sipas Avokatit të Popullit, janë paraqitur argumentet juridike lidhur me mandatin dhe kompetencat e institucionit, si dhe interpretimi i tij për përgjegjësinë e mekanizmave të ndryshëm që merren me mbrojtjen e të drejtave të njeriut.
Avokati i Popullit ka theksuar se institucioni është themeluar me Kushtetutën e Republikës së Kosovës dhe ka mandat të përgjithshëm për mbrojtjen dhe promovimin e të drejtave dhe lirive themelore të njeriut. Sipas tij, ky mandat duhet të vlerësohet në përputhje me Kushtetutën dhe instrumentet ndërkombëtare për të drejtat e njeriut, të cilat janë pjesë e rendit kushtetues të vendit.
Dallimi mes përgjegjësisë ekskluzive dhe kompetencës ekskluzive
Një nga çështjet kryesore që Avokati i Popullit ka ngritur në përgjigjen e tij lidhet me dallimin juridik ndërmjet termave “përgjegjësi ekskluzive” dhe “kompetencë ekskluzive”.
Sipas këtij institucioni, fakti që Zyrës së Avokatit të Popullit në Hagë i është caktuar një përgjegjësi e veçantë në kuadër të kornizës përkatëse kushtetuese dhe ligjore, nuk nënkupton automatikisht se institucionet e tjera me mandat kushtetues për mbrojtjen e të drejtave të njeriut përjashtohen nga ushtrimi i funksioneve të tyre.
Në sqarimin e tij, Avokati i Popullit argumenton se përgjegjësia ekskluzive nënkupton detyrimin e posaçëm të një institucioni për të përmbushur një funksion të caktuar, ndërsa kompetenca ekskluzive nënkupton autorizimin ligjor për të vepruar duke përjashtuar institucionet e tjera.
“Ekzistenca e përgjegjësisë ekskluzive nuk mund të merret, në vetvete, si dëshmi e ekzistencës së kompetencës ekskluzive”, thuhet në argumentimin juridik të paraqitur nga institucioni.
Për këtë arsye, Avokati i Popullit vlerëson se çdo pretendim se korniza kushtetuese ose ligjore ia përjashton atij kompetencën për t’u angazhuar në çështje që lidhen me Dhomat e Specializuara duhet të mbështetet në dispozita konkrete ligjore dhe në interpretimin e tyre, e jo vetëm në përdorimin e termit “përgjegjësi ekskluzive”.
Shqetësime për ushtrimin e mandatit në Hagë
Në përgjigjen drejtuar kryetares së Dhomave të Specializuara, Avokati i Popullit ka ngritur gjithashtu shqetësimin se, sipas vlerësimit të tij, Zyra e Avokatit të Popullit në Hagë deri më tani nuk e ka ushtruar në praktikë funksionin e saj monitorues për t’iu përgjigjur shqetësimeve lidhur me të drejtat e njeriut të personave që janë subjekt i procedurave gjyqësore para Dhomave të Specializuara.
Sipas institucionit, kjo situatë ngre pikëpyetje legjitime lidhur me përmbushjen praktike të përgjegjësisë së caktuar këtij mekanizmi.
Avokati i Popullit vlerëson se do të ishte e vështirë të arsyetohej një interpretim sipas të cilit ekzistenca e një zyre të veçantë, pa ushtrimin efektiv të mandatit të saj, do ta pengonte automatikisht një institucion tjetër të themeluar me Kushtetutë që të kryente monitorimin e të drejtave të njeriut brenda kompetencave të veta ligjore.
Megjithatë, institucioni ka sqaruar se ky qëndrim nuk nënkupton se mandati i Avokatit të Popullit të Kosovës duhet të mbizotërojë apo t’i zëvendësojë përgjegjësitë e veçanta të Zyrës së Avokatit të Popullit në Hagë.
Përkundrazi, sipas tij, të dy mekanizmat mund të kenë mandate plotësuese, ndërsa ekzistenca e zyrës në Hagë nuk e shuan vetvetiu mandatin e përgjithshëm kushtetues të institucionit në Kosovë.
